İnternet Tarayıcınızın Javascript Desteği Kapalıdır.
 Edebiyat ve Sanat Akademisi websitesini aktif bir şekilde kullanmak için JavaScript tarayıcınızda etkinleştirilmelidir. Tarayıcınızı kullanarak Edebiyat ve Sanat Akademisine erişim sağlarken zorluk ile karşılaşırsanız, JavaScript'in açık olup olmadığını kontrol edin.

Aşağıdaki Konu başlıkları MAC ve WİNDOWS işletimleri üzerinde çalışan EXPLORER, FİREFOX, SAFARİ ve OPERA internet tarayıcıları üzerinde JavaScript etkinleştirmesinin nasıl yapılacağı anlatılmıştır.

WİNDOWS LOGO
WINDOWS İŞETİM SİSTEMİ ÜZERİNDE;
MAC LOGO
MAC İŞETİM SİSTEMİ ÜZERİNDE;

Windows'taki Internet Explorer'da JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. tarayıcınızda Araçlar 'ı ve ardından Internet Seçenekleri 'ni tıklatın.
  2. Internet Seçenekleri iletişim kutusunda Güvenlik sekmesini tıklatın.
  3. Özel Düzey 'i tıklatın.
  4. Güvenlik Ayarları iletişim kutusunda Komut altında Etkin komut kısmında Etkinleştir 'i tıklatın.
  5. Tamam 'ı tıklatın
  6. Onay iletişim kutusunda Evet 'i tıklatın.
  7. Ayarlarınızı kaydetmek için Tamam 'ı tıklatın.
Windows'taki Mozilla Firefox'ta JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Tarayıcınızda Araçlar 'ı ve ardından Seçenekler 'i tıklatın.
  2. Seçenekler iletişim kutusunda, İçerik 'i tıklatın.
  3. JavaScript'i Etkinleştir seçeneğini işaretleyin ve ardından Tamam 'ı tıklatın.
Mac'teki Mozilla Firefox'ta JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Tarayıcınızda, Ayarlar 'ı tıklatın.
  2. Görüntülenen iletişim kutusunda İçerik 'i tıklatın.
  3. Görüntülenen iletişim kutusunda Güvenlik 'i tıklatın.
  4. JavaScript'i Etkinleştir 'i işaretleyin ve ardından pencereyi kapatın.
Windows'taki Google Chrome'da JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Tarayıcınızı açın ve ardından sağ üst köşede görünen ayarlar simgesine tıklayın.
  2. Açılan menüde, Ayarlar 'ı tıklatın.
  3. Ayarlar sayfasında, Gelişmiş ayarları göster 'i tıklatın.
  4. Gizlilik bölümünde İçerik ayarları'nı tıklayın.
  5. JavaScript bölümünde Tüm sitelerin JavaScript çalıştırmasına izin ver'i seçin.
  6. Tamam 'ı tıklatın.
Mac'teki Google Chrome'da JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Mac menü çubuğunda, Chrome 'u ve ardından Tercihler 'i tıklatın.
  2. Ayarlar sayfasında, Gelişmiş ayarları göster 'i tıklatın.
  3. Gizlilik bölümü altında İçerik ayarları 'nı tıklatın.
  4. JavaScript bölümünde Tüm sitelerde JavaScript çalışmasına izin ver 'i tıklatın.
  5. Bitti 'yi tıklatın.
  6. Ayarlar sayfasını kapatın.
Windows'taki Apple Safari'de JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Tarayıcınızda, sağ tarafta görünen ayarlar resmi simgesini tıklatın.
  2. Tercihler 'i seçin.
  3. Genel iletişim kutusunda Güvenlik 'i tıklatın.
    İletişim kutusu adı Güvenlik olarak değişir.
  4. JavaScript'i Etkinleştir 'i işaretleyin.
Mac'teki Apple Safari'de JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Mac menü çubuğunda, Safari 'yi ve ardından Tercihler 'i tıklatın.
  2. Görüntülenen iletişim kutusunda Güvenlik 'i tıklatın.
  3. JavaScript'i Etkinleştir 'i işaretleyin ve ardından pencereyi kapatın.
Windows'taki Opera'da JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Tarayıcınızı açın.
  2. Menü > Ayarlar > Tercihler 'i açın.
  3. Tercihler iletişim kutusunda, Gelişmiş kutusunu tıklatın.
  4. İçerik 'i tıklatın.
  5. JavaScript'i Etkinleştir 'i işaretleyin
  6. Tamam 'ı tıklatın.
Mac'teki Opera'da JavaScript'i etkinleştirmek için
  1. Mac menü çubuğunda, Opera 'yı ve ardından Tercihler 'i tıklatın.
  2. Tercihler iletişim kutusunda, Gelişmiş kutusunu tıklatın.
  3. İçerik 'i tıklatın.
  4. JavaScript'i Etkinleştir 'i işaretleyin.
  5. Tamam 'ı tıklatın.
Ziyaretci İstatistik
Online: 34 Günlük: 2287 Toplam: 2359874
Reklam Alanı
Rubai'nin Konusu, Özellikleri ve Rubai Örnekleri

bu eser 18-10-2013 tarihinde günün yazısı seçilmiştir

Gazel: Tanımı, Türleri, Özellikleri ve Örnekleri
Kaside: Konusu, Özelliği, Örnekleri, Türleri, Bölümler
Tuyug Anlamı Konusu Özelikleri ve Tuyug Örnekleri
Divan Edebiyatı Nazım ve Nesir Türleri
Üslup Nedir. Divan Edebiyatında Sade , Orta, Süslü- Âli- Üslup
Divan edebiyatı Nesir Türleri ( Genel açıklamalar)
Divan Şairleri ve Yazarları İsimleri Listesi

RUBAİ


Fars edebiyatından geçen ve bir başka adıyla dübeyt (iki beyit) diye anılan Rubai, Anadolu şiirinde 16. yüzyıla kadar yaşayan tuyuğ nazım türünün benzeridir. Rubai  Fars edebiyatında oluşmuş, Türk ve Arap Edebiyatına da İran-  Fars-  edebiyatından girmiştir.

Rubai, kısa şiirlere mahsus olan  özlü  söz ve nükte yoğunluğu ile yazılması gereken bir şiirdir. Nükteli olmak, son derece özlü ve yoğun anlamlar taşımak zorunluluğu doğuran bir tür olarak özel bir yere sahiptir.  Rubailer tek bir dörtlüğe yoğun anlamlar, nükteler, söz sanatları ve anlam oyunları yükleyen bir Divan Edebiyatı Nazım Türü haline dönüşmüştür. Rubai yazmanın zorluğu da buradan gelir. Rubailer çok dikkat isteyen bir tür olduğundan rubai yazmak yoğun düşünmeyi, çarpıçı ifade etmeyi, bir dörtlüğe pek çok anlamı sığdırmayı gerektirir. Tüm bu özellikleri bir arada bulundurmak oldukça zordur. Rubailer, bu özellkleri dolayısıyla  eski edebiyatın en seçkin nazım türleri arasında yer almıştır.

Rubailerde genellikle ilk iki dize, son iki dizede vurgulanacak olan mesaj, nükte ve anlam oyununa hazırlık dizeleri şeklindedir. Rubainin vurucu  nükteleri veya anlam oyunları son iki dizede ortaya çıkar. Rubainin bu özelliği TÜRK HALK ŞİİRimizdeki  Manilere benzer.

Rubai, ARUZ ÖLÇÜSÜyle yazılır. Birimi 4'lüktür. 4 dizelik (mısralık) bir Divan Edebiyatı Nazım biçimidir. Rubailerde birinci, ikinci, dördüncü dizeler KAFİYELİ, üçüncü dize ise serbesttir. İki beyitlik kıtalar biçiminde yazılmış rubailer de vardır. Her dizesi birbiriyle uyaklı rubailere "rubai-i musarra" ya da "terane" adı verilir. [1] Rubainin, aruzun hezec bahrinden 24 kalıbı bulunur. Rubailer birinci mısralarındaki ilk cüz’ü göz önünde bulundurularak ikiye ayrılır. Çünkü rubailerin ilk mısralarının cüzleri, ya Mef’u lün, ya da Mef’u lü ile başlar. Mef'ûlü cüz’ü ile başlayan 12 kalıba "ahreb", mef'ûlün birimiyle başlayan öbür 12 kalıba da "ahrem" denir. [2] Kalıpların sonu "fâül" ya da "fa" birimiyle biter. Türk Divan Şiirinde daha çok ahreb kalıpları kullanılmıştır.[3] Türk şiirinde ahrem kalıplarının hepsi değil, en ahenkli olanları kullanılmıştır.

Rubai’nin kıta ve dörtlüklerden ayrı bir tür olarak kabul edilmesi rubainin yazıldığı vezinlerin rubai’ye özel olmasındandır. Yani rubai’nin kendine özgü vezinleri vardır ve rubai,  bu vezinlerle yazılır. Esasında bu kural divan edebiyatının kalıpçılık anlayışı içinde şekillenmiştir. Günümüzde rubai yazılmak istenirse illaki rubainin kalıpları içerisinde kalınacak diye bir şart gözetilmeyecektir. Fakat Divan şairleri rubaiyi bu şekilde düşünmüşler ahreb ve ahrem kalıpların dışında  rubai yazmaya heves etmemişler; ve aruzun  farklı  kalıplarıyla rubai yazmamışlardır.

Rubainin her dizesi ayrı bir ölçüde olabildiği gibi, dört dizesi de aynı ölçüde olabilir. İki beyitlik kıtalar biçiminde yazılmış rubailer de vardır. Her dizesi birbiriyle uyaklı rubailere “rubai-i musarra” ya da “terane” denir.[4] [5]

               Rubai-i Musarra Örneği:

Luft ile şem’i ümîdimi rûz eyle
İkbâlimi  tevfîk ile firûz eyle
Leylâ gibilafzımı dil- efrûz eyle
Mecnûn gibi nazmımı çiğer-sûz eyle                                     
                                      Fuzuli

Rubailer genellikle mahlassız şiirlerdir.  Bu bakımdan rubailerde şairlerin mahlaslarına  rastlamak  çok da mümkün değildir.  Rubailer mürettep divanlarda olması lazım gelen  nazım türlerindendir. Fakat rubai konusunda ustalaşan şairler rubailerini ayrı bir eser oalrak da verebilirler.  Divan Şairlerinin divanlarının sonunda rubailer de sıralanır. Şairler diğer şiirlerini divanlarında toladıktan sonra divanlarının sonunda rubailer için ayrı bir bölüm açarlar ve rubailerini rubaiyyat başlığı altında sıralarlar.

Rubai  türünün en büyük şairi  tartışmasız olarak i Ömer Hayyam’ kaabul edilmektedir.  Arap edebiyatında ise Ömer İbn’ül Fârid önemli bir rubaicidir. [6]

Türk şiirinde de oldukça başarılı rubai örnekleri verilmiştir. Fuzuli, Azmizade Halleti, Kara Fazlı  Rybai türünde başarılı olan şairlerimizdir. Tuyug türünde eserler vermiş olmasına rağmen  Tuyugları da bir tür rubai kabul edersek Kadı Burhaneddin enfes tuyug örnekleri vermiş bir şairimizdir.

Rubai tek dörtlükten ibaret bir nazım şeklidir. Fakat Rubai kalıpları ile gazel örnekleri de yazılmıştır. Şeyhülislam Yahya’nın böylesi bir denemesi vardır.

Edebiyatımız ilk rubaileri Mevlana'nın Farsça yazdığı felsefi rubailerle tanımaya başlamıştır. Kara Fazlı, FUZULİ , Azmizade HaletiNEFİ, Divan Şiirİmizde rubaileri ile de dikkat çeken şairlerdir. Bu türde en verimli Türk Şairi Azmizade Haleti olmuştur. Azmizade Haleti  yazdığı bin kadar rubai ile en büyük Osmanlı rubai şairi olarak tanınmıştır. Öyleki kimi tezkireciler Azmizade Haleti'yi dünyaya rubaai yazamak için gelen bir şair olarak tanımlamışlardır. ( Bkz: Azmizade Haleti: Hayatı Edebi Yönü, Şiirleri (17.yy)

Türk edebiyatında Mevlana’nın Farsça yazdığı felsefi rubailer bu türün Divan Şiirinde hızla yayılmasına neden oldu. Kara Fazlı, FUZULİ   16.Yüzyılda bu türün en usta örneklerini verdiler. ’nda  17 Yüzyıl Divan Şairleri için rubainin altın çağı oldu. Azmizade Haleti, yazdığı bin kadar rubai ile "en büyük Osmanlı rubai şairi" olarak tanındı. Cumhuriyet döneminin en büyük rubai ustası ise Yahya Kemal Beyatlı’dır. Arif Nihat Asya ise rubailerini "Rubaiyyat-ı Arif " adlı eserinde yer almıştır. NAZIM HİKMET , Arif Nihat Asya, Atilla İlhanYAHYA KEMALÜmit Yaşar Oğuzcan,  Rubai üzerinde örnekler veren çağdaş  şairlerimizdir.

 

EY KÖR!.. - ÖMER HAYYAM

Ey kör!Bu yer, bu gök, bu yıldızlar,boştur boş![7]
Bırak onu bunu da gönlünü hoş tut hoş!
Şu durmadan kurulup dağılan evrende
Bir nefestir alacağın, o da boştur boş!

                                                            Ömer Hayyam

Rubainin Özellikleri:

1. Kafiye düzeni aaxa ya da aaaa biçimindedir.  Her dizesi aynı kafiyede olan rubailere  Terane denir.
2. Rubailerde aşk, şarap, eğlence, nükte,  hayattan çıkarılan anlık ironiler  ve hayat felsefesi, tasavvuf, çarpıcı fikirlere dayanan tespitler ve ölüm gibi çeşitli konular işlenir.
3. Rubai diğer nazım şekillerinden farklı olarak özel bir ölçüyle yazılır. 24 kalıbı vardır.
4. Rubaide ilk iki dize, son iki dizede vurgulanacak olan nükte, ironi,  fikir veya çarpıcı düşüncenin  hazırlayıcısıdır. Asıl  düşünce 3. veya 4. dizede verilir.
5. Genelde mahlassız şiirlerdir.
6. Diğer divan şiiri nazım biçimleri gibi özel ve sabit konuları yoktur. Fakat şekil özelliği ve kalıpları sabit ve değişmeyen şekildedir

 

 



[1] Tahir’ül  Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1973

[2] http://tr.wikipedia.org/wiki/Rubai

[3] Tahir’ül  Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1973

[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Rubai

[5] Tahir’ül  Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1973

[6]  Tahir’ül  Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1973

[7] http://www.e-sehir.com/siirler/siir2845.html#.UMXBEKypm0I


RUBAİ ÖRNEKLERİ


Seni aramaktan dünyanın başı dertte;
Zengine de göründüğün yok, fakire de;
Sen konuşursun da biz sağır mıyız yoksa,
Hep kör müyüz, sen varsın da görünürde.
                                             Ömer Hayyam

En doğrusu, dosta düşmana iyilik etmen;
İyilik seven kötülük edemez zaten.
Dostuna kötülük ettin mi düşmanın olur:
Düşmanınsa dostun olur, iyilik edersen.
                                             Ömer Hayyam

Sevgiyle yuğrulmamışsa yüreğin
Tekkede, manastırda eremezsin.
Bir kez gerçekten sevdin mi dünyada
Cennetin, cehennemin üstündesin.
                                     Ömer Hayyam


Bilmem kime yahut neye uyduk gittik
Gâhi meye gâhi neye uyduk gittik
Erbâb-i zekâ riyayi mezhep bildi
Bizler dili divâneye uyduk gittik

                                     YAHYA KEMAL

Ya Rab dilimi sehv-ü hatâdan sakla
Endîşemi tezvîr-ü riyâdan sakla
Basdım reh-i vâdî-i rubâîye kadem
Tan'ı har-ı nâdân-ı dü-pâdan sakla
                                           NEFİ


 GENÇLİK BİR KİTAPTI OKUDUK -

Gençlik bir kitaptı, okuduk bitti;
Canım bahar geçti çoktan, kış şimdi.
Hani sevincin, o cıvıl cıvıl kuş?
Nasıl, ne zaman geldi, nasıl gitti?
                               ÖMER HAYYAM


Bir kalb ki onun sevmesi, aldanması yok.
Tutkunluğu yok, bir güzele yanması yok.
Bin kez yazık olsun sevisiz bir yüreğe,
Aşksız geçecek günlerin faydası yok

                               ÖMER HAYYAM


Arkadaş dünya için boş yere üzülme
Şu hurda dünya için gereksiz yere üzülme
Var olan zaten geçti yok da ortada yok
Şen ol  da var için, yok için üzülme
                                        ÖMER HAYYAM


Ahvâl-i cihânı her zaman söyleşelim
Amma gam-ı aşkımız nihân söyleşelim
Ey vâkıf-ı râz-ı aşk olan ârif-i cân
Ney gibi seninle bî-zebân söyleşelim
                               Azmizade Haleti

Sevgiyle yoğrulmamışsa yüreğin
Tekkede, manastırda eremezsin
Bir kez gerçekten sevdin mi dünyada
Cennetin cehennemin üstün desin

                             ÖMER HAYYAM

Adil davranmadıktan sonra
Hacı hoca olmuşsun kaç para
Hırka, tespih, seccade... ama
Tanrı kanar mı bunlara

                              ÖMER HAYYAM

 İlgi Duyduğunuz Başlığı Tıklayın

Şair ( Şuara)Tezkirelerimiz-BilinenTüm Tezkirelerimiz
16 yy'a Kadar, Osmanlı'da bilim,( Bilginler, Seyehatnameler
Osmanlı Tarihçileri ve Tarih Konulu Eserleri
Gazavatname: Konuları, Özellikleri, Türleri, Örnekleri
SİLSİLENAME NEDİR,TÜRLERİ VE AÇIKLAMALAR
Tüm Yönleri İle Menakıpnameler
VELAYETNAME (Hacı Bektaş ve Piri Baba )
Sefaretname Nedir, Başlıca Sefaretnameler ve Özetleri
Divan Şiirinde Aşk ve Beşeri Sevgili
Kadın Divan Şairleri
Divan Şiiri Tarzları, Hikemi Tarz, Sebk-i Hindi, Türkî Basit
Divan Şiirimizi Kuran Şairlerimiz ,Divan Şiirinin Oluşması
Divan Edebiyatına Etki Eden Farisi Öğeler ve Mazmunlar
Divan Şiirindeki Arabi Kaynaklı Mazmunlar ve Etkiler
Arap ve Fars Kültürü Dışındaki Divan Şiiri Mazmunları


Yorumlar